Sześć podmiotów gospodarczych, nie cztery: kto naprawdę odpowiada za cyfrowy paszport produktu

Wystarczy zapytać większość platform DPP, czym jest podmiot gospodarczy, a odpowiedź obejmie cztery role: producent, importer, dystrybutor, upoważniony przedstawiciel. Taką listę zawiera większość schematów dostawców oprogramowania.

To nie jest lista z przepisów — ani z EN 18219, której definicja podmiotu gospodarczego (§3.1.5) wymienia wszystkie sześć.

Rozporządzenie (UE) 2024/1781 (ESPR), art. 2 pkt 46:

„podmiot gospodarczy” oznacza producenta, upoważnionego przedstawiciela, importera, dystrybutora, sprzedawcę i dostawcę usług realizacji zamówień;

Sześć. Dwie role, których brakuje w większości wdrożeń — sprzedawca i dostawca usług realizacji zamówień — nie są przypadkami granicznymi. Sprzedawca to sklep, strona internetowa, oferta na platformie handlowej: ostatnie ogniwo między produktem a klientem. Dostawca usług realizacji zamówień to magazyn, który przechowuje, pakuje i wysyła towar w czyimś imieniu. Razem mają styczność z większością tego, co faktycznie trafia do europejskiego nabywcy.

Własna strona Komisji Europejskiej o podmiotach gospodarczych wymienia wszystkie sześć. Jeśli system DPP modeluje tylko cztery, dwie role nie mogą się w nim opisać — a każda z nich ma własne obowiązki.

Sześć ról i obowiązki każdej z nich

Rola Definicja w ESPR Obowiązek dotyczący DPP
Producent Art. 2 pkt 42 — wytwarza produkt lub zleca jego wytworzenie i wprowadza go do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym Art. 27 ust. 1 lit. c) — musi zapewnić dostępność DPP, włącznie z kopią zapasową przechowywaną przez dostawcę usług w zakresie cyfrowych paszportów produktów
Upoważniony przedstawiciel Art. 2 pkt 43 — ma siedzibę w Unii i działa na podstawie pisemnego pełnomocnictwa producenta Art. 28 — wykonuje zadania objęte pełnomocnictwem; art. 27 ust. 1 jest wprost wyłączony z pełnomocnictwa
Importer Art. 2 pkt 44 — ma siedzibę w Unii, wprowadza do obrotu w Unii produkt z państwa trzeciego Art. 29 ust. 2 lit. c) — ta sama kontrola DPP i kopii zapasowej co u producenta, przed wprowadzeniem do obrotu
Dystrybutor Art. 2 pkt 45 — uczestnik łańcucha dostaw inny niż producent lub importer, który udostępnia produkt na rynku Art. 30 ust. 2 lit. a) — musi sprawdzić, czy produkt jest powiązany z DPP, zanim go udostępni
Sprzedawca Art. 2 pkt 55 — dystrybutor lub każdy, kto oferuje lub prezentuje produkty użytkownikom końcowym, w tym w sprzedaży na odległość Art. 31 ust. 2 — musi zapewnić, aby DPP był łatwo dostępny dla klientów i potencjalnych klientów
Dostawca usług realizacji zamówień Definicja zaczerpnięta z art. 3 pkt 11 rozporządzenia (UE) 2019/1020 Art. 33 — magazynowanie, pakowanie, adresowanie i wysyłka nie mogą zagrażać zgodności

Cztery z sześciu ról mają obowiązek dotyczący DPP zapisany bezpośrednio w rozporządzeniu. Obowiązek upoważnionego przedstawiciela wynika z pełnomocnictwa. Tylko obowiązek dostawcy usług realizacji zamówień dotyczy obchodzenia się z produktem fizycznie, a nie danych — a i on staje się kwestią danych w chwili, gdy nośnikiem danych jest etykieta, którą może zasłonić naklejka wysyłkowa.

Trzy rzeczy, które zaskakują

1. Sprzedawca ma własny obowiązek

Art. 31 ust. 2 jest krótki i rzadko cytowany:

Sprzedawcy zapewniają, aby cyfrowy paszport produktu był łatwo dostępny dla klientów i potencjalnych klientów, również w przypadku sprzedaży na odległość, jak określono w art. 9 ust. 2 lit. e) […]

To nie jest obowiązek marki przekazany w dół łańcucha. To własny obowiązek sprzedawcy. Detalista sprzedający Państwa produkt online musi umożliwić dotarcie do paszportu ze swojej oferty i nie może się z tego wywiązać, wskazując kod QR wydrukowany na pudełku, którego klient internetowy nigdy nie widział.

Dla marki zmienia to sens paszportu. To nie tylko coś, co się publikuje, aby organ mógł to sprawdzić. To coś, czego Państwa kanał detaliczny potrzebuje, aby sam był zgodny z przepisami — a więc ci, którzy odsprzedają Państwa produkty, mają powód, by o niego prosić, i powód, by sprawdzać, czy link naprawdę działa.

2. Na przekazanie nośnika jest pięć dni roboczych

Art. 10 ust. 3:

Podmiot gospodarczy wprowadzający produkt do obrotu: a) dostarcza sprzedawcom i dostawcom internetowych platform handlowych cyfrową kopię nośnika danych lub niepowtarzalny identyfikator produktu, w zależności od przypadku, aby umożliwić im udostępnienie nośnika danych lub niepowtarzalnego identyfikatora produktu potencjalnym klientom, jeżeli fizyczny dostęp do produktu nie jest możliwy; b) dostarcza cyfrową kopię, o której mowa w lit. a), lub link do strony internetowej bezpłatnie i bez zwłoki, a w każdym razie w ciągu pięciu dni roboczych od otrzymania stosownej prośby.

Sprzedawca lub platforma handlowa może poprosić — i zegar rusza. Bezpłatnie, pięć dni roboczych. W praktyce oznacza to, że obraz kodu QR i adres URL paszportu muszą dać się wyeksportować dla każdego produktu, hurtowo, przez kogoś z działu handlowego bez pomocy programisty — bo prośba przyjdzie od partnera detalicznego, a nie od organu, i przyjdzie razem z zamówieniem.

Większość marek przygotowujących się do ESPR zastanawiała się, jak opublikować paszport. Mniej z nich zastanawiało się, jak w ciągu tygodnia przekazać dziesięć tysięcy paszportów do pliku produktowego detalisty.

3. Marka własna zmienia dystrybutora w producenta

Art. 34:

Importerzy lub dystrybutorzy uważani są na potrzeby niniejszego rozporządzenia za producentów, w przypadku gdy: a) wprowadzają do obrotu produkt objęty aktem delegowanym przyjętym na podstawie art. 4 pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym; lub b) modyfikują produkt już wprowadzony do obrotu w taki sposób, że mogłoby to mieć wpływ na jego zgodność […]

To przepis, który dotyka hurtowników i grupy handlowe z markami własnymi. Dystrybutor, który kupuje produkt generyczny i sprzedaje go pod własną marką, nie jest w odniesieniu do tego produktu dystrybutorem — jest producentem, z pełnym zestawem obowiązków z art. 27, w tym stworzeniem paszportu i zapewnieniem jego kopii zapasowej.

Praktyczna konsekwencja jest taka, że jedno przedsiębiorstwo zwykle pełni kilka ról jednocześnie — w podziale na linie produktów, a nie na całe przedsiębiorstwo. Ta sama hurtownia budowlana może być dystrybutorem markowych towarów, które odsprzedaje, producentem swojej linii marki własnej i importerem tego, co sprowadza bezpośrednio spoza Unii. Schemat DPP z jednym polem roli na przedsiębiorstwo nie jest w stanie tego wyrazić. Rola należy do produktu, a nie do papieru firmowego.

Kopia zapasowa jest częścią wymogu „DPP jest dostępny”

Warto to wyodrębnić, bo łatwo to przeoczyć. Zarówno art. 27 ust. 1 lit. c) (producenci), jak i art. 29 ust. 2 lit. c) (importerzy) nie wymagają po prostu, aby paszport istniał. Wymagają, aby:

dostępny był […] cyfrowy paszport produktu, włącznie z kopią zapasową najnowszej wersji cyfrowego paszportu produktu przechowywaną przez dostawcę usług w zakresie cyfrowych paszportów produktów zgodnie z art. 10 ust. 4

A art. 11 lit. e) wyjaśnia dlaczego:

cyfrowy paszport produktu musi pozostać dostępny przez okres wskazany w aktach delegowanych […] również po ogłoszeniu niewypłacalności, przeprowadzeniu likwidacji lub zaprzestaniu działalności w Unii przez podmiot gospodarczy odpowiedzialny za stworzenie cyfrowego paszportu produktu

Paszport, który istnieje wyłącznie na własnej infrastrukturze, nie jest paszportem zgodnym z art. 27 ust. 1 lit. c), niezależnie od tego, jak poprawnie jest zbudowany. Host kopii zapasowej to nie miły dodatek doczepiony na końcu; mieści się w samej definicji obowiązku. Czym jest host kopii zapasowej i jak zapewnia go DPP Agent.

Identyfikator roli to nie dowolny tekst

EN 18219 §6 wymaga, aby podmiot gospodarczy był identyfikowany w ramach jednego z czterech schematów — najczęściej schematu zarejestrowanego zgodnie z ISO/IEC 6523 (§6.2: LEI, identyfikator GS1, identyfikator PEPPOL itd.) albo ISO/IEC 15418, identyfikatora zdecentralizowanego lub DOI. Nazwa firmy wpisana w pole nie jest identyfikatorem podmiotu, choćby była zapisana bezbłędnie.

W połączeniu z art. 2 pkt 46 daje to dwie połowy zgodnego bloku danych podmiotu: rolę wybraną spośród sześciu wymienionych w rozporządzeniu i identyfikator pochodzący z zarejestrowanego schematu. Błąd w którejkolwiek z nich sprawia, że blok jest jedynie dekoracją.

Kiedy staje się to egzekwowalne

Powyższe obowiązki dotyczą produktów objętych aktem delegowanym przyjętym na podstawie art. 4. Bez aktu delegowanego nie ma obowiązku — dlatego kolejność tych aktów jest jedynym harmonogramem, który się liczy. Przedstawia ją pierwszy plan prac Komisji dotyczący ESPR:

Rok Grupa produktów
2026 Żelazo i stal
2026–2030 Produkty związane z energią
2027 Tekstylia, opony, aluminium; horyzontalne przepisy dotyczące możliwości naprawy (w tym produkty ICT)
2028 Meble
2029 Materace; zawartość materiałów pochodzących z recyklingu i zdatność do recyklingu sprzętu elektrycznego i elektronicznego

Po przyjęciu aktu delegowanego obowiązuje okres przejściowy wynoszący co najmniej 18 miesięcy, zanim jego wymogi zaczną być stosowane.

Ze sposobu, w jaki ten plan jest napisany, wynikają dwie rzeczy. Jest orientacyjny i podaje lata, a nie daty — więc każdy kalendarz na nim oparty, także nasz, umieszcza kategorię na początku roku wskazanego w planie i traktuje to jako dolną granicę, a nie obietnicę. A wiążąca data dla każdej kategorii to ta z jej własnego aktu delegowanego. Dopóki ten akt nie istnieje, 18-miesięczny okres przejściowy jest jedynym przedziałem, na którym naprawdę można polegać — i to według niego warto planować.

Nasze sprawdzanie terminów śledzi plan prac kategoria po kategorii, a zasada okresu przejściowego jest podana w każdym wierszu.

Co z tym zrobić

  1. Ustalić, jakie role Państwo pełnią, w podziale na linie produktów. Większość przedsiębiorstw o jakiejkolwiek skali pełni dwie lub trzy. Linie marki własnej trzeba sprawdzić najpierw, bo art. 34 jest bezlitosny.
  2. Uzyskać identyfikator podmiotu w ramach zarejestrowanego schematu. Jeśli nie mają Państwo LEI, to krótki wniosek u akredytowanego wystawcy, a jest to identyfikator, który najprawdopodobniej zostanie zaakceptowany jednocześnie w reżimach ESPR, baterii i opakowań.
  3. Zapewnić możliwość eksportu nośnika. Dla każdego produktu, hurtowo, do pobrania przez osobę niebędącą programistą. Art. 10 ust. 3 daje pięć dni roboczych od prośby, której nie da się przewidzieć.
  4. Zorganizować host kopii zapasowej. To nie jest problem na później. Art. 27 ust. 1 lit. c) umieszcza go w samej definicji posiadania paszportu.
  5. Sprawdzić, czy schemat modeluje sześć ról. Jeśli platforma oferuje tylko cztery, warto zapytać, co według niej ma wybrać sprzedawca lub dostawca usług realizacji zamówień.

Schematy DPP Agent obejmują wszystkie sześć ról, a walidator sprawdza identyfikator podmiotu pod kątem wymogu ISO/IEC 6523, zamiast akceptować nazwę firmy. Dowolny paszport można przetestować na stronie dppagent.com/validate bez zakładania konta.

Źródła

Źródła pierwotne wykorzystane w tym artykule: