De ESPR uitgelegd: wat u moet weten

De verordening inzake ecologisch ontwerp voor duurzame producten — kortweg ESPR — is de meest ambitieuze productduurzaamheidswet van de EU tot nu toe. Ze is bekendgemaakt als EU 2024/1781, trad in juli 2024 in werking en verandert fundamenteel wat het betekent om een fysiek product in Europa te verkopen.

Als u producten in de EU vervaardigt, importeert of distribueert, krijgt u met deze verordening te maken. Dit is wat u moet begrijpen.

Wat is de ESPR?

De ESPR vervangt de oude Ecodesignrichtlijn (2009/125/EG), die alleen gold voor energiegerelateerde producten zoals wasmachines, verwarmingsketels en verlichting. De nieuwe verordening breidt de reikwijdte uit tot vrijwel alle fysieke producten die in de EU in de handel worden gebracht — met beperkte uitzonderingen voor levensmiddelen, diervoeders, geneesmiddelen en enkele andere categorieën.

De verordening legt een kader vast. Ze stelt niet zelf productspecifieke regels vast. In plaats daarvan stelt de Europese Commissie voor afzonderlijke productcategorieën gedelegeerde handelingen vast, die het volgende bepalen:

• Vereisten inzake ecologisch ontwerp — minimumnormen voor duurzaamheid, repareerbaarheid, recycleerbaarheid en milieuvoetafdruk
• Informatievereisten — welke gegevens bij het product moeten worden verstrekt
• Vereisten voor het digitale productpaspoort — het gestructureerde digitale overzicht dat dit alles toegankelijk maakt

Door deze kaderaanpak kan de verordening zich aanpassen aan verschillende sectoren zonder dat de wet telkens opnieuw hoeft te worden geschreven.

De juridische structuur

Om de ESPR te begrijpen, moet u drie lagen van EU-recht begrijpen:

1. De verordening zelf (EU 2024/1781)

De ESPR legt het kader vast: wat een DPP is, wie verantwoordelijk is, hoe het EU-register werkt en hoe de handhaving verloopt. Deze verordening is al in werking.

2. Gedelegeerde handelingen (productspecifiek)

De Commissie stelt deze vast voor specifieke productcategorieën. Elke gedelegeerde handeling bepaalt precies welke producten een DPP nodig hebben, welke gegevensvelden vereist zijn en wat de tijdlijn voor naleving is. Batterijen vormen de uitzondering: hun paspoort is rechtstreeks vastgelegd in de afzonderlijke batterijverordening (EU 2023/1542), niet in een gedelegeerde handeling op grond van de ESPR.

3. Geharmoniseerde normen (CEN/CENELEC)

Acht CEN/CENELEC-normen betreffen de technische kant: identificatiecodes, gegevensdragers, gegevensuitwisseling, opslag, API’s, interoperabiliteit, toegangscontrole en gegevensintegriteit. Zes werden in mei 2026 gepubliceerd. GS1 Digital Link is een van de identificatiesystemen die ze erkennen, niet het enige. Update, oktober 2026: de laatste twee werden in september 2026 gepubliceerd, en van de zes uit mei zijn de referenties in het Publicatieblad bekendgemaakt (Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/1736).

Belangrijke bepalingen van de ESPR

Digitaal productpaspoort (artikel 9-12)

Het DPP is het belangrijkste vereiste van de ESPR. Elk product dat onder een gedelegeerde handeling valt, moet een digitaal productpaspoort hebben — een gestructureerde, machineleesbare gegevensverzameling die toegankelijk is via een gegevensdrager (QR-code) op het product.

Het DPP moet:

• gedurende de hele levenscyclus van het product toegankelijk zijn
• gestandaardiseerde gegevensformaten gebruiken
• met zijn unieke identificatiecode in het EU-register voor DPP’s zijn geregistreerd
• kunnen worden bijgewerkt (bij reparaties, wisseling van eigenaar enz.)
• gedifferentieerde toegangsniveaus bieden (openbaar, commercieel, toezicht)

EU-register voor DPP’s (artikel 13)

Een centraal register waarin paspoorten worden vastgelegd aan de hand van hun unieke identificatiecodes. Het register slaat niet de volledige paspoortgegevens op — het slaat identificatiecodes op (en, bij invoer, de goederencode) en zorgt ervoor dat paspoorten vindbaar en verifieerbaar zijn. De ESPR vereist het register uiterlijk op 19 juli 2026. Update, oktober 2026: het register ging op 20 juli 2026 live op grond van Uitvoeringsverordening (EU) 2026/1778.

Volgen van zorgwekkende stoffen (artikel 7)

Producten die onder een gedelegeerde handeling vallen, moeten in de regel zorgwekkende stoffen vermelden — niet alleen de stoffen die onder REACH aan beperkingen onderworpen zijn, maar een bredere groep die de circulariteit kan beïnvloeden. Daaronder vallen stoffen die recycling of terugwinning van materialen bemoeilijken.

Verbod op vernietiging (artikelen 23–26)

De ESPR verbiedt de vernietiging van onverkochte consumptiegoederen in bepaalde categorieën. Dit is gericht tegen het verbranden of storten van volledig functionele goederen — een praktijk die tot publieke verontwaardiging leidde toen bekend werd dat grote mode- en elektronicamerken retourzendingen vernietigden. De eerste categorie is kleding, kledingaccessoires en schoeisel: het verbod geldt voor grote ondernemingen vanaf 19 juli 2026 en voor middelgrote ondernemingen vanaf 19 juli 2030; micro- en kleine ondernemingen zijn vrijgesteld (artikel 25).

Douane en markttoezicht (artikelen 15 en 66–71)

Douaneautoriteiten en markttoezichtautoriteiten krijgen nieuwe bevoegdheden om de naleving van de DPP-vereisten aan de grens en op de markt te controleren. Dit omvat digitale instrumenten om DPP-gegevens te vergelijken met het EU-register.

Wie moet aan de regels voldoen?

De verordening wijst verantwoordelijkheid toe op basis van het begrip “marktdeelnemers”:

De ESPR noemt in totaal zes marktdeelnemers; de zesde is de fulfilmentdienstverlener. Zie zes marktdeelnemers, niet vier.

Kleine en middelgrote ondernemingen zijn niet vrijgesteld, hoewel sommige gedelegeerde handelingen overgangsbepalingen of vereenvoudigde vereisten voor kmo’s kunnen bevatten.

Tijdlijn van de ESPR: wat gebeurt wanneer

De ESPR werkt gefaseerd. Niet alles gebeurt tegelijk:

Al gebeurd

• Juli 2024 — de ESPR treedt in werking
• Maart 2026 — het JRC publiceert zijn methodologie voor DPP-gegevens (drie prioriteitsniveaus: essentieel, sterk aanbevolen, vrijwillig)
• Mei 2026 — zes van de acht CEN/CENELEC-normen voor DPP’s gepubliceerd (de laatste twee volgden in september 2026)

Binnenkort

• 19 juli 2026 — start van het EU-register voor DPP’s (update: live sinds 20 juli 2026)
• 18 februari 2027 — batterijpaspoorten verplicht (op grond van EU 2023/1542)
• 2027 — gedelegeerde handeling voor textiel verwacht (indicatief, volgens het werkplan van de Commissie; de vereisten gelden ten minste 18 maanden nadat ze in werking treedt)
• 2027-2030 — geleidelijke invoering voor andere productcategorieën

Voor een gedetailleerd overzicht van de komende deadlines, zie onze ESPR-nalevingstijdlijn.

Hoe de ESPR verschilt van de oude Ecodesignrichtlijn

Wat de ESPR betekent voor uw bedrijf

Als u fabrikant bent

U moet nu beginnen met het opbouwen van de gegevensinfrastructuur voor DPP’s. Dat betekent: uw productgegevens doorlichten, uw toeleveringsketen in kaart brengen en een DPP-platform kiezen. Ondernemingen die wachten op de definitieve gedelegeerde handelingen, krijgen het druk — gegevens verzamelen bij leveranciers kost maanden, geen weken.

Als u importeur bent

Uw nalevingsrisico is aanzienlijk. U bent ervoor verantwoordelijk te controleren of producten die de EU binnenkomen geldige DPP’s hebben. Als uw leveranciers buiten de EU niet voorbereid zijn, wordt hun probleem uw probleem.

Als u een merk of detailhandelaar bent

Ook als u niet de officiële importeur bent, hebben de DPP-gegevens die consumenten zien gevolgen voor uw merk. Hoe het paspoort eruitziet, wat erin staat en hoe toegankelijk het is, wordt onderdeel van de klantbeleving.

Veelgestelde vragen

Geldt de ESPR voor producten die al op de markt zijn? Nee. DPP-vereisten gelden voor producten die in de handel worden gebracht nadat de toepasselijke gedelegeerde handeling van kracht is geworden. Bestaande voorraad valt er niet met terugwerkende kracht onder.

Wat gebeurt er als we niet aan de regels voldoen? De lidstaten stellen de sancties vast, maar de ESPR vereist dat die “doeltreffend, evenredig en afschrikkend” zijn. Reken op boetes, bevelen om producten uit de handel te nemen en reputatieschade.

Kunnen we onze bestaande ERP/PLM-gegevens gebruiken? Gedeeltelijk. De meeste ondernemingen beschikken al over een deel van de vereiste gegevens. Het tekort zit meestal in de traceerbaarheid in de toeleveringsketen, de verklaringen over stoffen en de instructies voor het einde van de levensduur. Een gereedheidstest helpt precies vast te stellen waar uw tekorten zitten.

Voorbereiden op naleving van de ESPR

De verordening is complex, maar de voorbereiding hoeft dat niet te zijn. Begin met drie stappen:

1. Breng uw blootstelling in kaart — Welke van uw producten vallen eronder, en wanneer? Gebruik de DPP-gereedheidstest voor een duidelijk antwoord.

2. Licht uw gegevens door — Breng in kaart wat u hebt, stel vast wat ontbreekt en begin de samenwerking met leveranciers.

3. Kies uw tools — U hebt een platform nodig dat GS1 Digital Link-generatie, hosting van DPP-gegevens en integratie met het EU-register verzorgt. DPP Agent is daar speciaal voor gebouwd.

Begin vandaag nog uw gratis ESPR-gereedheidscheck op dppagent.com. Gebouwd door Blippa, vertrouwd door merken als Lindex en Eton voor hun DPP-compliance.