Έξι οικονομικοί φορείς, όχι τέσσερις: ποιος πραγματικά οφείλει ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος

Ρωτήστε τις περισσότερες πλατφόρμες DPP τι είναι οικονομικός φορέας και θα πάρετε τέσσερις απαντήσεις: κατασκευαστής, εισαγωγέας, διανομέας, εξουσιοδοτημένος αντιπρόσωπος. Αυτή είναι η λίστα στα περισσότερα σχήματα των προμηθευτών λογισμικού.

Δεν είναι όμως η λίστα του νόμου — ούτε του EN 18219, του οποίου ο ορισμός του οικονομικού φορέα (§3.1.5) κατονομάζει και τους έξι.

Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1781 (ESPR), άρθρο 2 σημείο 46:

«οικονομικός φορέας»: ο κατασκευαστής, ο εξουσιοδοτημένος αντιπρόσωπος, ο εισαγωγέας, ο διανομέας, ο έμπορος και ο πάροχος υπηρεσιών διεκπεραίωσης παραγγελιών·

Έξι. Οι δύο που λείπουν από τις περισσότερες υλοποιήσεις — ο έμπορος και ο πάροχος υπηρεσιών διεκπεραίωσης παραγγελιών — δεν είναι οριακές περιπτώσεις. Ο έμπορος είναι το κατάστημα, ο ιστότοπος, η καταχώριση σε μια επιγραμμική αγορά: το τελευταίο μέρος ανάμεσα στο προϊόν και τον πελάτη. Ο πάροχος υπηρεσιών διεκπεραίωσης παραγγελιών είναι η αποθήκη που αποθηκεύει, συσκευάζει και αποστέλλει για λογαριασμό κάποιου άλλου. Μαζί αγγίζουν το μεγαλύτερο μέρος όσων φτάνουν πραγματικά σε έναν Ευρωπαίο αγοραστή.

Η ίδια η σελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους οικονομικούς φορείς κατονομάζει και τους έξι. Αν το σύστημα DPP σας μοντελοποιεί μόνο τέσσερις, υπάρχουν δύο ρόλοι που δεν μπορούν να περιγράψουν τον εαυτό τους στα δεδομένα σας — και καθένας από αυτούς έχει δικές του υποχρεώσεις.

Οι έξι ρόλοι και τι οφείλει ο καθένας

Τέσσερις από τους έξι έχουν υποχρέωση σχετικά με το DPP γραμμένη απευθείας στον κανονισμό. Η υποχρέωση του εξουσιοδοτημένου αντιπροσώπου απορρέει από την εντολή. Μόνο η υποχρέωση του παρόχου υπηρεσιών διεκπεραίωσης παραγγελιών αφορά τον φυσικό χειρισμό και όχι τα δεδομένα — και ακόμη και αυτή γίνεται ζήτημα δεδομένων από τη στιγμή που ο φορέας δεδομένων είναι μια ετικέτα που μπορεί να καλυφθεί από ένα αυτοκόλλητο αποστολής.

Τρία πράγματα που εκπλήσσουν

1. Ο έμπορος έχει δική του υποχρέωση

Το άρθρο 31 παράγραφος 2 είναι σύντομο και σπάνια παρατίθεται:

Οι έμποροι διασφαλίζουν ότι οι πελάτες τους και οι δυνητικοί πελάτες τους έχουν εύκολη πρόσβαση στο ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος, συμπεριλαμβανομένης της περίπτωσης πωλήσεων εξ αποστάσεως, όπως ορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 2 στοιχείο ε) […]

Δεν πρόκειται για υποχρέωση της μάρκας που μεταβιβάζεται προς τα κάτω. Είναι υποχρέωση του ίδιου του εμπόρου. Ένας έμπορος λιανικής που πουλά το προϊόν σας στο διαδίκτυο πρέπει να καθιστά το διαβατήριό σας προσβάσιμο από την καταχώρισή του, και δεν μπορεί να την εκπληρώσει παραπέμποντας σε έναν κωδικό QR τυπωμένο σε ένα κουτί που ο πελάτης του ηλεκτρονικού καταστήματος δεν έχει δει ποτέ.

Για μια μάρκα, αυτό αλλάζει το τι εξυπηρετεί το διαβατήριο. Δεν είναι μόνο κάτι που δημοσιεύετε ώστε να μπορεί να το ελέγξει μια ρυθμιστική αρχή. Είναι κάτι που χρειάζεται το δίκτυο λιανικής σας για να συμμορφώνεται το ίδιο — που σημαίνει ότι όσοι μεταπωλούν τα προϊόντα σας έχουν λόγο να σας το ζητήσουν, και λόγο να τους ενδιαφέρει αν ο σύνδεσμος πράγματι λειτουργεί.

2. Έχετε πέντε εργάσιμες ημέρες για να παραδώσετε τον φορέα δεδομένων

Άρθρο 10 παράγραφος 3:

Ο οικονομικός φορέας που διαθέτει το προϊόν στην αγορά: α) παρέχει στους εμπόρους και στους παρόχους ηλεκτρονικών αγορών ψηφιακό αντίγραφο του φορέα δεδομένων ή του μοναδικού αναγνωριστικού κωδικού προϊόντος, κατά περίπτωση, ώστε να μπορούν να καταστήσουν τον φορέα δεδομένων ή τον μοναδικό αναγνωριστικό κωδικό προϊόντος προσβάσιμο σε δυνητικούς πελάτες σε περίπτωση που αυτοί δεν μπορούν να έχουν φυσική πρόσβαση στο προϊόν· β) παρέχει το ψηφιακό αντίγραφο του στοιχείου α) ή σύνδεσμο προς ιστότοπο δωρεάν αμέσως και σε κάθε περίπτωση εντός πέντε εργάσιμων ημερών από την παραλαβή του σχετικού αιτήματος.

Ένας έμπορος ή μια επιγραμμική αγορά μπορεί να το ζητήσει, και το ρολόι ξεκινά. Δωρεάν, πέντε εργάσιμες ημέρες. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η εικόνα του κωδικού QR και η διεύθυνση URL του διαβατηρίου πρέπει να μπορούν να εξαχθούν ανά προϊόν, μαζικά, από κάποιον στην εμπορική σας ομάδα χωρίς προγραμματιστή — επειδή το αίτημα θα έρθει από έναν συνεργάτη λιανικής, όχι από μια αρχή, και θα συνοδεύεται από μια παραγγελία αγοράς.

Οι περισσότερες μάρκες που προετοιμάζονται για τον ESPR έχουν σκεφτεί πώς θα δημοσιεύσουν ένα διαβατήριο. Λιγότερες έχουν σκεφτεί πώς θα παραδώσουν δέκα χιλιάδες από αυτά στη ροή προϊόντων ενός εμπόρου λιανικής με προειδοποίηση μίας εβδομάδας.

3. Το ιδιωτικό σήμα μετατρέπει τον διανομέα σε κατασκευαστή

Άρθρο 34:

Οι εισαγωγείς ή οι διανομείς θεωρούνται κατασκευαστές για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού όταν: α) διαθέτουν στην αγορά προϊόν που καλύπτεται από κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που εκδίδεται σύμφωνα με το άρθρο 4 υπό την επωνυμία τους ή το εμπορικό σήμα τους· ή β) τροποποιούν το εν λόγω προϊόν που έχει ήδη διατεθεί στην αγορά κατά τρόπο που επηρεάζει τη συμμόρφωση […]

Αυτή είναι η διάταξη που πιάνει χονδρεμπόρους και ομίλους λιανικής με δικές τους μάρκες. Ένας διανομέας που αγοράζει ένα γενικό προϊόν και το πουλά με το δικό του σήμα δεν είναι διανομέας για αυτό το προϊόν — είναι ο κατασκευαστής, με το πλήρες σύνολο υποχρεώσεων του άρθρου 27, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας του διαβατηρίου και της μέριμνας για το εφεδρικό του αντίγραφο.

Η πρακτική συνέπεια είναι ότι μία εταιρεία συνήθως κατέχει ταυτόχρονα πολλούς ρόλους, ανά σειρά προϊόντων και όχι ανά εταιρεία. Ο ίδιος έμπορος οικοδομικών υλικών μπορεί να είναι διανομέας για τα επώνυμα προϊόντα που μεταπωλεί, κατασκευαστής για τη σειρά ιδιωτικού σήματός του και εισαγωγέας για όσα φέρνει απευθείας από χώρες εκτός της Ένωσης. Ένα σχήμα DPP με ένα πεδίο ρόλου ανά εταιρεία δεν μπορεί να το εκφράσει αυτό. Ο ρόλος ανήκει στο προϊόν, όχι στο επιστολόχαρτο.

Το εφεδρικό αντίγραφο είναι μέρος του «υπάρχει διαθέσιμο DPP»

Αξίζει να το απομονώσουμε, γιατί είναι εύκολο να το προσπεράσει κανείς. Ούτε το άρθρο 27(1)(γ) (κατασκευαστές) ούτε το άρθρο 29(2)(γ) (εισαγωγείς) απαιτούν απλώς να υπάρχει ένα διαβατήριο. Απαιτούν:

υπάρχει διαθέσιμο ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος […] συμπεριλαμβανομένου εφεδρικού αντιγράφου της πλέον επικαιροποιημένης έκδοσης του ψηφιακού διαβατηρίου προϊόντος που αποθηκεύεται από πάροχο υπηρεσιών ψηφιακού διαβατηρίου προϊόντος σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 4

Και το άρθρο 11 στοιχείο ε) εξηγεί τον λόγο:

το διαβατήριο ψηφιακού προϊόντος παραμένει διαθέσιμο για την περίοδο που καθορίζεται στις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις […] μεταξύ άλλων μετά από αφερεγγυότητα, εκκαθάριση ή παύση των δραστηριοτήτων του οικονομικού φορέα που είναι υπεύθυνος για τη δημιουργία ψηφιακού διαβατηρίου προϊόντος στην Ένωση

Ένα διαβατήριο που υπάρχει μόνο στη δική σας υποδομή δεν είναι διαβατήριο σύμφωνο με το άρθρο 27(1)(γ), όσο καλοσχηματισμένο κι αν είναι. Ο χώρος φιλοξενίας του εφεδρικού αντιγράφου δεν είναι ένα προαιρετικό πρόσθετο στο τέλος· βρίσκεται μέσα στον ορισμό της υποχρέωσης. Τι είναι ο χώρος φιλοξενίας εφεδρικών αντιγράφων και πώς τον παρέχει το DPP Agent.

Ο αναγνωριστικός κωδικός του ρόλου δεν είναι ελεύθερο κείμενο

Το EN 18219 §6 απαιτεί ο οικονομικός φορέας να ταυτοποιείται βάσει ενός από τέσσερα συστήματα — συνηθέστερα ενός συστήματος καταχωρισμένου κατά ISO/IEC 6523 (§6.2: LEI, αναγνωριστικός κωδικός GS1, αναγνωριστικός κωδικός PEPPOL κ.λπ.), ή κατά ISO/IEC 15418, ενός αποκεντρωμένου αναγνωριστικού (DID) ή ενός DOI. Μια επωνυμία εταιρείας πληκτρολογημένη σε ένα πεδίο δεν είναι αναγνωριστικός κωδικός φορέα, όσο σωστή κι αν είναι η ορθογραφία.

Σε συνδυασμό με το άρθρο 2 σημείο 46, αυτό δίνει τα δύο μισά ενός σύμφωνου μπλοκ φορέα: έναν ρόλο από τους έξι που κατονομάζει ο κανονισμός και έναν αναγνωριστικό κωδικό από καταχωρισμένο σύστημα. Αν κάνετε λάθος σε οποιοδήποτε από τα δύο, το μπλοκ είναι απλώς διακοσμητικό.

Πότε γίνεται αυτό εκτελεστό

Οι παραπάνω υποχρεώσεις ισχύουν για προϊόντα που καλύπτονται από κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που εκδίδεται σύμφωνα με το άρθρο 4. Χωρίς κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, δεν υπάρχει υποχρέωση — γι’ αυτό η σειρά αυτών των πράξεων είναι το μόνο χρονοδιάγραμμα που μετρά. Το πρώτο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για τον ESPR την καθορίζει:

Μετά την έκδοση μιας κατ’ εξουσιοδότηση πράξης υπάρχει μεταβατική περίοδος τουλάχιστον 18 μηνών πριν εφαρμοστούν οι απαιτήσεις της.

Από τον τρόπο που είναι γραμμένο το πρόγραμμα προκύπτουν δύο πράγματα. Είναι ενδεικτικό και δίνει έτη αντί για ημερομηνίες — οπότε κάθε ημερολόγιο που βασίζεται σε αυτό, και το δικό μας, τοποθετεί μια κατηγορία στην αρχή του έτους που αναφέρει το πρόγραμμα και το αντιμετωπίζει ως κατώτατο όριο και όχι ως υπόσχεση. Και η δεσμευτική ημερομηνία για κάθε κατηγορία είναι αυτή που ορίζει η δική της κατ’ εξουσιοδότηση πράξη. Μέχρι να υπάρξει αυτή η πράξη, η μεταβατική περίοδος των 18 μηνών είναι το μόνο διάστημα στο οποίο μπορείτε πραγματικά να βασιστείτε, και γι’ αυτό είναι ο αριθμός με βάση τον οποίο αξίζει να σχεδιάσετε.

Ο έλεγχος προθεσμιών μας ακολουθεί το πρόγραμμα εργασίας κατηγορία προς κατηγορία, με τον κανόνα της μεταβατικής περιόδου αναγραμμένο σε κάθε γραμμή.

Τι να κάνετε με όλα αυτά

1. Προσδιορίστε ποιους ρόλους κατέχετε, ανά σειρά προϊόντων. Οι περισσότερες εταιρείες κάποιου μεγέθους κατέχουν δύο ή τρεις. Οι σειρές ιδιωτικού σήματος είναι αυτές που πρέπει να ελέγξετε πρώτα, γιατί το άρθρο 34 δεν συγχωρεί.
2. Αποκτήστε αναγνωριστικό κωδικό φορέα από καταχωρισμένο σύστημα. Αν δεν έχετε LEI, αρκεί μια σύντομη αίτηση μέσω διαπιστευμένου εκδότη, και είναι ο αναγνωριστικός κωδικός που είναι πιθανότερο να γίνει αποδεκτός ταυτόχρονα στα καθεστώτα του ESPR, των μπαταριών και των συσκευασιών.
3. Κάντε τον φορέα δεδομένων εξαγώγιμο. Ανά προϊόν, μαζικά, ανακτήσιμο από κάποιον που δεν είναι προγραμματιστής. Το άρθρο 10(3) σας δίνει πέντε εργάσιμες ημέρες από ένα αίτημα που δεν μπορείτε να προβλέψετε.
4. Οργανώστε τον χώρο φιλοξενίας του εφεδρικού αντιγράφου. Δεν είναι πρόβλημα για αργότερα. Το άρθρο 27(1)(γ) το τοποθετεί μέσα στον ίδιο τον ορισμό του να έχετε διαβατήριο.
5. Ελέγξτε ότι το σχήμα σας μοντελοποιεί έξι ρόλους. Αν η πλατφόρμα σας προσφέρει μόνο τέσσερις, ρωτήστε τι περιμένει να επιλέξει ένας έμπορος ή ένας πάροχος υπηρεσιών διεκπεραίωσης παραγγελιών.

Τα σχήματα του DPP Agent περιλαμβάνουν και τους έξι ρόλους, και το εργαλείο επικύρωσης ελέγχει τον αναγνωριστικό κωδικό φορέα με βάση την απαίτηση του ISO/IEC 6523 αντί να δέχεται μια επωνυμία εταιρείας. Μπορείτε να ελέγξετε οποιοδήποτε διαβατήριο στο dppagent.com/validate χωρίς λογαριασμό.

Πηγές

Πρωτογενείς πηγές που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό το άρθρο:

• Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1781 (ESPR) — άρθρο 2 σημεία 42–46 και 55, άρθρα 9, 10, 11, 27, 28, 29, 30, 31, 33, 34 — πλήρες κείμενο στο EUR-Lex
• Κανονισμός (ΕΕ) 2019/1020 — άρθρο 3 σημείο 11, ορισμός του παρόχου υπηρεσιών διεκπεραίωσης παραγγελιών — EUR-Lex
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος: οικονομικοί φορείς — single-market-economy.ec.europa.eu
• Πρόγραμμα εργασίας του ESPR 2025–2030 — Green Forum της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
• EN 18219 — Μοναδικοί αναγνωριστικοί κωδικοί, §3.1.5 και §6 — διαθέσιμο από το SIS ή το en-standard.eu